Co to jest EGR?

Choć większość kierowców zna podstawy działania silnika, to nie każdy orientuje się, co kryje się pod skrótem EGR – a szkoda, bo to jeden z ważniejszych elementów silnika, wpływający na ekologię i pracę jednostki napędowej. Działa on trochę jak recykling w motoryzacji – pozwala wykorzystać część spalin raz jeszcze, zamiast od razu wypuszczać je przez układ wydechowy. Brzmi dziwnie? Może pozornie, ale to rozwiązanie ma bardzo konkretne i praktyczne cele. W tym artykule tłumaczymy, czym dokładnie jest system EGR, jakie pełni funkcje i dlaczego warto o niego dbać.

Co to jest system EGR w samochodzie? 

Zacznijmy od podstaw i wyjaśnijmy dokładnie, co to jest EGR w samochodzie. System EGR (Exhaust Gas Recirculation) to układ recyrkulacji spalin, którego zadaniem jest ograniczenie emisji tlenków azotu (NOx). Są to związki szczególnie szkodliwe dla zdrowia – powodują m.in. podrażnienia dróg oddechowych i przyczyniają się do wszechpanującego w Polsce smogu. 

Działanie systemu EGR opiera się na przekierowaniu części spalin z powrotem do komory spalania. Wbrew pozorom, takie rozwiązanie ma sporo zalet, ponieważ:

• obniża temperaturę spalania mieszanki paliwowo-powietrznej,
• zmniejsza emisję wspomnianych tlenków azotu,
• w niektórych przypadkach może również poprawić kulturę pracy silnika na niskich obrotach.

W praktyce EGR to nic innego jak system kanałów i zaworów, które sterują przepływem spalin do układu dolotowego. Można go spotkać zarówno w silnikach diesla, jak i benzynowych.

Zawór EGR – do czego służy?

Sercem całego systemu jest zawór EGR. Do czego służy? To właśnie on kontroluje, kiedy i ile spalin zostanie zawróconych do cylindra. Może być sterowany pneumatycznie lub elektronicznie (co częściej spotykamy w nowszych samochodach).

Zawór otwiera się w ściśle określonych warunkach pracy silnika – najczęściej przy średnim obciążeniu i stałych obrotach. Wtedy do układu dolotowego trafia część spalin, które po wymieszaniu z powietrzem trafiają do komory spalania. Gdy przyspieszasz lub silnik pracuje na zimno, zawór EGR pozostaje zamknięty – wtedy potrzebna jest pełna moc i efektywność, a spaliny wracają wyłącznie przez wydech.

Dobrze działający zawór EGR to mniejsze obciążenie środowiska i mniej problemów przy badaniu emisji spalin. Niestety, jak każdy element układu, również EGR bywa zawodny.

Objawy uszkodzonego zaworu EGR

Zawór EGR to element, który lubi się brudzić, zwłaszcza w silnikach diesla, które generują więcej sadzy. Nagromadzone osady mogą powodować, że zawór nie zamyka się całkowicie albo nie otwiera wtedy, kiedy trzeba. Objawy takiej awarii są jednak dość charakterystyczne. To przede wszystkim:

• nierówna praca silnika na biegu jałowym,
• spadek mocy, zwłaszcza przy przyspieszaniu,
• zwiększone zużycie paliwa,
• czarny dym z wydechu,
• kontrolka silnika na desce rozdzielczej (tzw. check engine).

W dłuższej perspektywie zanieczyszczony EGR może prowadzić do poważniejszych problemów – na przykład zapchania kanałów dolotowych lub zwiększonego zużycia turbosprężarki.

Czy można jeździć z uszkodzonym EGR?

Teoretycznie tak – ale tylko przez chwilę i tylko w awaryjnej sytuacji. W praktyce jazda z niesprawnym EGR-em niesie za sobą kilka konsekwencji. Bezpośrednim skutkiem jest zwiększone zużycie paliwa i wyższa emisja szkodliwych spalin (co w skrajnym przypadku może zakończyć się niezaliczonym przeglądem technicznym). Pod uwagę trzeba też wziąć ryzyko zapchania filtra DPF (zwłaszcza w dieslach) i pogorszenie kultury pracy silnika.

Niektóre osoby decydują się na usunięcie EGR i wgranie nowego oprogramowania sterującego. Choć rozwiązanie to bywa skuteczne, musisz pamiętać, że jest nielegalne – auto nie spełnia wówczas norm emisji spalin i może nie przejść przeglądu. Co więcej, takie zmiany mogą wpłynąć negatywnie na inne elementy układu – np. wspomniany DPF czy turbinę.

Jak dbać o system EGR?

EGR to element, który – mimo że działa “w tle” – wymaga pewnej uwagi. Dobra wiadomość jest jednak taka, że zazwyczaj wystarczy przestrzeganie kilku zasad, by skutecznie zadbać o cały system. Zwróć uwagę przede wszystkim na:

• Regularne przeloty autostradowe: Jazda z wyższą prędkością pozwala wypalić sadzę z układu dolotowego.
• Stosowanie dobrej jakości paliwa: Dobre paliwo ogranicza powstawanie zanieczyszczeń i osadów.
• Unikanie krótkich tras: Oczywiście, nie zawsze jest to możliwe. W trosce o system EGR można jednak unikać krótkich tras, ponieważ przy nich silnik nie zdąża się odpowiednio nagrzać, a to sprzyja osadzaniu się sadzy.
• Okresowe czyszczenie zaworu EGR: Można to wykonać w wielu warsztatach bez konieczności wymiany części.

Warto też pamiętać, że niektóre nowoczesne samochody wyposażone są w tzw. chłodnicę EGR – to dodatkowy element, który może się zapchać lub przeciekać, powodując np. spadek poziomu płynu chłodzącego. W takim przypadku serwis i diagnostyka są absolutnie konieczne.

System EGR może wydawać się mało istotny, ale jego wpływ na jakość pracy silnika i środowisko jest naprawdę duży. Warto więc znać jego rolę i objawy awarii – zwłaszcza że często problemy z EGR-em zaczynają się niewinnie, a kończą kosztowną naprawą. A świadomy kierowca to taki, który nie tylko dba o spalanie czy wygląd auta, ale rozumie, jak działają układy pod maską.

Dobierz nowy komplet opon z Plusgum